Τι κοινό έχει το «Πουτ δε κοτ ντάουν σλόουλι» με τον «Αστακό»;

Ήταν το 1996, όταν η νεαρή τραγουδίστρια Κατερίνα Κυρμιζή κυκλοφορούσε την «Παραμυθένια». Το videoclip του κομματιού παρουσίαζε σώματα ανέκφραστα και άκαμπτα, γεμάτα έντονα χρώματα και μελαγχολία. Σκηνοθέτης εκείνου του videoclip ήταν ο Γιώργος Λάνθιμος. Ακολούθησε η «Πίσω Τσέπη του Μπλουτζίν», οι «10 Εντολές» και μια ολόκληρη 20ετία όπου ο Λάνθιμος  δημιούργησε με συνέπεια μουσικά κλιπ, διαφημιστικά σποτάκια και ταινίες, φτάνοντας μέχρι και τα Oscars.

Ο Γιώργος Λάνθιμος αποτελεί μοναδικό ίσως παράδειγμα δημιουργού που εδώ και 20+ χρόνια έχει πειραματιστεί με όλες τις mainstream φόρμες μυθοπλασίας, από το videoclip, την ταινία μικρού μήκους, τη διαφήμιση, την ταινία μεγάλου μήκους και σε κάθε περίπτωση έχει πιστός σε συγκεκριμένες αρχετυπικές κοινωνικές, πολιτικές, pop αναφορές στις οποίες μένει πιστός μέχρι σήμερα.  Με αφορμή την πρεμιέρα της νέας του ταινίας «Ο Θάνατος του Ιερού Ελαφιού», ας δούμε τις συγκεκριμένες αναφορές μια προς μια. Ας αναλύσουμε τον Γιώργο Λάνθιμο λοιπόν:

O Απαγορευμένος Ερωτισμός 

«Θέλεις ή Δε Θέλεις» (videoclip) (1998)

thelis

Τι βλέπουμε: Στο video του «Θέλεις ή Δεν Θέλεις», ένα αγόρι και δυο κορίτσια βρίσκονται παγιδευμένα σε μια αυλή, μαζί με νεροπίστολα και πολαροίντ και σεξουαλικά υπονοούμενα παντού. Εδώ τα κορίτσια μοιάζουν με παιχνίδια, που το αγόρι καλείται να ξετυλίξει το περιτύλιγμα και να παίξει μαζί τους Αντίστοιχα στον «Κυνόδοντα», το σεξ είναι ένα έπαθλο, που δίνεται κατόπιν εντολής του πατέρα μόνο στον γιο της οικογένειας.

Η  Αποσύνθεση του Σύγχρονου Ανθρώπου

«Δεν Έχει Σίδερα η Καρδιά Σου» videoclip (1998)

Τι βλέπουμε: Στο videoclip του «Δεν Έχει Σίδερα η Καρδιά σου» η αγάπη μοιάζει με ασθένεια και ο πρωταγωνιστής καλείται σε χειρουργείο, ώστε να καταφέρει να την αφαιρέσει και να βρεθεί ξανά στο δρόμο για τη δική του αιώνια λιακάδα (ενός καθαρού μυαλού ίσως;). Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τον χαρακτήρα του David από τον «Αστακό», ο οποίος υποβάλλεται σε ένα διαφορετικού τύπου «χειρουργείο» από την κυβέρνηση, ώστε να γνωρίσει, να ερωτευτεί και να παντρευτεί μια κοπέλα και να αποφύγει το κίνδυνο της μετατροπής σε ζώο.

Lobster-60 (1)

 To (παρδαλό) χιούμορ

«Auguri» – 1999

Τι βλέπουμε: Σασπενς και αγωνία για ένα «auguri» καθώς αποκαλύπτεται στα έκπληκτα μάτια των πρωταγωνιστών και έναν μπάτσο που προειδοποιεί «ΠΟΥΤ ΔΕ ΚΟΤ ΝΤΑΟΥΝ ΣΛΟΟΥΛΙ». Το μαύρο/παρδαλό χιούμορ του Γιώργου Λάνθιμου εδώ σε 2 από τις καλύτερες προ-κινηματογραφικές στιγμές του, ιδανικός προπομπός όσων βλέπουμε σήμερα.

O ναρκισσισμός 

«Ο Καλύτερος Μου Φίλος» – 2001

Τι βλέπουμε: Είναι το 2001 και ο κινηματογράφος τηλεοπτικής αισθητικής κατηγορίας «Safe Sex», βρίσκεται στο απόγειο του. Ο Λάνθιμος παίρνει από τον Λάκη Λαζόπουλο ένα σενάριο κομμένο και ραμμένο στη μανιέρα των ταινιών «Safe Sex» για 2 κολλητούς, που ο ένας κάνει παράνομη σχέση με τη γυναίκα του άλλου. Προφανώς το αποτέλεσμα είναι ένα κατάμαυρο κωμικό θρίλερ μηχανικού ερωτισμού, χιλιόμετρα μακριά από την ελαφρότητα της εποχής και με τον Λαζόπουλο να μοιάζει ξαφνικά με τον Keanu Reeves (!).

«Uranisco Disco» (2002)

Διαβάζουμε στο IMDB: «Ένας σκηνοθέτης πορνογραφίας και το κορίτσι του, μια ανερχόμενη τραγουδίστρια, δημιουργούν ένα πορνό-μιούζικαλ». Πόσο Λάνθιμος μέσα σε μια πρόταση;

Τι βλέπουμε: Και εδώ το sex για τον Λάνθιμο είναι ένα μέσο ώστε οι πρωταγωνιστές να φωνάξουν ένα δυνατό «fuck you» στην ατομική τους μοναξιά. Οι εικόνες ξεχειλίζουν αποσύνθεση, αμαρτία και κυνισμό.

Σημείωση: Λατρεύουμε την παρουσία της Tania Nassibian ως -κάτι σαν Selena Gomez του «Spring Breakers»- παρακμιακή καλλιτέχνιδα.

H απειλή του φασισμού

(Κυνόδοντας, 2009)

(Άλπεις, 2011)

Τι βλέπουμε: Αν και ο ίδιος ο σκηνοθέτης έχει περιγράψει την ταινία ως μια εφιαλτική απεικόνιση για την μορφή της οικογένειας στο μέλλον, η πραγματικότητα είναι πως ο «Κυνόδοντας» επιδέχεται πολλαπλών ερμηνειών. Στην ταινία ο Πατέρας μαθαίνει επίτηδες στα παιδιά του το λάθος νόημα των λέξεων, ώστε να έχει υπό τον έλεγχο του τη ροή της πληροφόρησης τους, όπως ακριβώς συμβαίνει σε ένα απολυταρχικό καθεστώς.

Ο Πατέρας επίσης, εφευρίσκει αόρατους εχθρούς στη μορφή ενός σκύλου και προκαλεί τον φόβο προς τα παιδιά του για τον έξω κόσμο, λειτουργώντας μέσα στην οικογένεια του ως ένας μικρός Χίτλερ.

Αντίστοιχα και στις «Άλπεις», ο Προπονητής εμφανίζεται ως ένας δυνάστης, που επιβάλλεται μέσω της λεκτικής και ψυχολογικής βίας προς τη χορεύτρια. Δεν είναι ένας απλός προπονητής, είναι ο καλύτερος Προπονητής του Κόσμου.

Η απειλή της μοναξιάς

(Silver Circle, 1997)

(«Αστακός», 2015)

Τι βλέπουμε: Στο video «Silver Circle», ο πρωταγωνιστής Νίκος Γρηγοριάδης περιπλανιέται μόνος, κοντά σε τρένα και καράβια, ενώ  φιγούρες ανθρώπων απεικονίζονται ακίνητες, σχεδόν ως αγάλματα, μέσα στο όρια των σπιτιών τους.

Στον «Αστακό» η έννοια της «απειλής» της μοναξιάς εξελίσσεται μέσα από μια ιστορία όπου η κυβέρνηση επιβάλλει τόσο επιτακτικά σε κάθε μοναχικό άτομο το ζευγάρωμα, ώστε κάθε αποτυχία καταλήγει στο να μετατραπούν στο ζώο της επιλογής τους.

Η υπερβολή της ιστορίας του «Αστακού» τονίζει με έμφαση πόσο τα media, οι φίλοι, η οικογένεια και κάθε κοινωνικό σύνολο ασκούν άμεση επιρροή σε κάθε άτομο που έχει περάσει την ηλικία των των 30 ώστε να ξεκινήσει μια ερωτική σχέση που θα οδηγήσει στο γάμο.

Η μεταμόρφωση

(Κινέττα, 2005)

(Όλα Αλλάζουν, Γιώργος Δημητριάδης, 1997)

Τι βλέπουμε: «Κινέττα», «Άλπεις», «Αστακός» έχουν ως κεντρική ιδέα τη μεταμόρφωση του ανθρώπου σε κάτι Άλλο, είτε αυτό είναι ένας (νεκρός) χαρακτήρας είτε ένα ζώο.

Αντίστοιχα, σε videoclips όπως το ‘»Δεν έχει Σίδερα η καρδιά σου » του Σάκη Ρουβά, αλλά και το «Όλα Αλλάζουν» του Γιώργου Δημητριάδη, βλέπουμε ότι οι κεντρικοί χαρακτήρες έχουν μια δυναμική , που τους μεταμορφώνει επίσης σε κάτι πιο pop και πιο λαμπερό.

Η Μεταμόρφωση ως κεντρική ιδέα φαίνεται πως διέπει ένα μεγάλο τμήμα του έργου του Γιώργου Λάνθιμου φτάνοντας ως το Σήμερα, με τη «Θυσία του Ιερού Ελαφιού».

Μόνο που στη «Θυσία» αυτό που δημιουργείται, μοιάζει βγαλμένο από τα πιο εφιαλτικά σου όνειρα.

 

 

 

 

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on Tumblr