Τα παιδικά παραμύθια που μας διάβαζαν όταν ήμασταν μικροί, δεν ήταν τόσο «παραμυθένια» στην πραγματικότητα…

Αν όχι όλα, τότε τα περισσότερα παραμύθια δεν ήταν στην πραγματικότητα για μικρά παιδιά, μιας και περιέχουν σημεία που είναι αρκετά «brutal». Το να μην έχει καλό τέλος, ένα παραμύθι, είναι το λιγότερο… εδώ μιλάμε για πιο «σκοτεινά σημεία» του ανθρώπινου νου και πράξεις που καταστούν αυτά τα διηγήματα ακατάλληλα, επιπέδου Χάνιμπαλ θα έλεγα.

Η Disney έπαιξε αρκετά σημαντικό ρόλο στην ωραιοποίηση αρκετών «παραμυθιών», χτίζοντας παράλληλα μια «αυτοκρατορία», κάνοντας τα προσβάσιμα σε μικρότερες ηλικίες. Με το πέρασμα του χρόνου, έχουν πάψει να αναφέρονται οι πρωταρχικές εκδοχές αυτών των παραμυθιών –δικαιολογημένα– αλλά είναι αξιοσημείωτο το γεγονός πως ιστορίες σαν αυτές έγιναν διαχρονικές και επιβίωσαν παρά τα αλλόκοτα σενάρια τους. Παρακάτω πρόκειται να δούμε πέντε γνωστά παραμύθια και την πραγματική ιστορία τους, προτού περάσουν το «χαρωπό φιλτράρισμα».


Ωραία Κοιμωμένη

Η ιστορία της Ωραία Κοιμωμένης που φαίνεται πως υιοθέτησε η Disney, μοιάζει περισσότερο με την ήπια εκδοχή του Perrault. Η πραγματική ιστορία όμως προέρχεται από τον Basile Giambattista, που είναι «λίγο διαφορετική». Ένας βασιλιάς περνάει τυχαία από το κάστρο το οποίο βρισκόταν η Ωραία Κοιμωμένη. Όταν συνειδητοποίησε πως δεν υπάρχει κανείς, «μπήκε» από το παράθυρο. Βρήκε την Ωραία Κοιμωμένη και μόλις κατάλαβε πως δεν ανταποκρίνεται σε κανένα ερέθισμα, την βίασε. Στην συνέχεια την αφήνει και φεύγει. Η Ωραία Κοιμωμένη ξύπνησε επειδή έφτασε η στιγμή που έπρεπε να γεννήσει και ένα από τα δίδυμα που έβγαλε ρούφηξε το λινάρι που είχε στο δάχτυλο της, από το αδράχτι (δεν έχω την παραμικρή ιδέα πως). Μετά από λίγο επέστρεψε το Βασιλόπουλο και ερωτεύτηκαν – στο μεταξύ ήταν παντρεμένος με άλλη. Όταν μαθαίνει η γυναίκα του για την Ωραία Κοιμωμένη και τα δίδυμα, προσπαθεί να τα σκοτώσει και να τα ταΐσει στο Βασιλόπουλο και να κάψει την Ωραία Κοιμωμένη. Δεν πέτυχε και ως αποτέλεσμα ο Βασιλιάς παντρεύτηκε την Ωραία Κοιμωμένη και ζήσαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα.


Κοκκινοσκουφίτσα

Οι πρώτες ιστορίες σχετικά με την Κοκκινοσκουφίτσα δεν περιέχουν ήρωες ή κάποιο ωραίο τέλος. Ορισμένες εκδοχές διηγούνται πως ο κακός λύκος είχε πάει στο σπίτι της γιαγιάς και την έκανε κομματάκια. Έβαλε το αίμα της σε ένα μπουκάλι από κρασί και κάποια κομμάτια της τα μαγείρεψε. Όταν έφτασε η Κοκκινοσκουφίτσα, ο λύκος της «έκανε το τραπέζι» και όντας ανυποψίαστη… έφαγε και ήπιε. Κάποιες άλλες «λένε» πως η Κοκκινοσκουφίτσα γδύθηκε, έκαψε τα ρούχα της και ξάπλωσε στο κρεβάτι της γιαγιάς της γυμνή καταλήγοντας να την τρώει ο λύκος. Σε λίγο πιο μεταγενέστερες εκδοχές, η Κοκκινοσκουφίτσα απλά ζητάει από τον κακό λύκο οδηγίες για να βγει από το δάσος που είχε χαθεί. Ο λύκος της λέει ψέματα και αφού την ξεμοναχιάζει, την κατασπαράζει.


Η Μικρή Γοργόνα

Η κλασική ιστορία του Hans Christian Andersen στην πραγματικότητα έχει λίγα κοινά σημεία με την ιστορία που παρουσιάζει η Disney. Η Μικρή Γοργόνα είδε τον Πρίγκιπα στο καράβι του, τον έσωσε από βέβαιο πνιγμό και μετά τον ερωτεύτηκε. Ύστερα, συναντάει την μάγισσα και ανταλλάσσει την γλώσσα της για να αποκτήσει πόδια. Για να παραμείνει άνθρωπος θα πρέπει να την αγαπήσει πραγματικά ο Πρίγκιπας και να την φιλήσει. Κάπου εδώ ξεκινάει να διαφέρει αισθητά από την παιδική εκδοχή... η αποτυχία της «αποστολής» της Μικρής Γοργόνας θα έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο της. Μια ακόμα λεπτομέρεια που λειτουργούσε ως κίνητρο για την Μικρή Γοργόνα, πέρα από τον έρωτα της, ήταν το γεγονός πως η ψυχή της δεν ζούσε αιώνια (αυτό ίσχυε για όλες τις γοργόνες) ενώ των ανθρώπων ζούσε. Μετά την μεταμόρφωση της, επιβαρύνθηκε με μία ακόμα ποινή. Κάθε βήμα που έκανε έμοιαζε σα να περπατάει πάνω σε σπασμένα γυαλιά. Long story short, ο Πρίγκιπας παντρεύτηκε κάποια άλλη. Για να μην πεθάνει η Μικρή Γοργόνα έπρεπε να τον σκοτώσει και να στάξει το αίμα του στα πόδια της για να ξαναγίνει γοργόνα. Δεν το κάνει και αντ’ αυτού πέφτει στην θάλασσα και γίνετε αφρός. Το πνεύμα της πηγαίνει σε ένα «καθαρτήριο» στο οποίο είναι καταδικασμένη να κάνει καλές πράξεις μέχρι (ίσως) να αποκτήσει μια ψυχή – κάτι που συμβαίνει 300 χρόνια μετά.


Σταχτοπούτα

Στην περίπτωση της Σταχτοπούτας δεν έχουμε ιδιαίτερες διαφοροποιήσεις πέρα από το τέλος του παραμυθιού. Όταν ο όμορφος Πρίγκιπας καταφθάνει στο σπίτι της Σταχτοπούτας, για να δει αν το γυάλινο γοβάκι ταιριάζει σε αυτήν ή στις αδερφές της, οι αδερφές της κάνουν τα πάντα για της «κλέψουν την δόξα». Τα πάντα κυριολεκτικά, μιας και κόβουν κομμάτια από τις πατούσες τους (η μία έκοψε δάχτυλα και η άλλη την φτέρνα) προκειμένου να χωρέσει το πόδι τους στο γοβάκι. Το «ιου» σημείο όμως είναι λίγο αργότερα στην ιστορία. Όταν η Σταχτοπούτα τελικά δικαιώνεται και παντρεύεται το Πριγκιπόπουλο (που του ψιθύρισε ένα «πουλάκι» την αλήθεια), κατά την έξοδο της από την Εκκλησία, είχε τις δύο αδερφές της στο πλάι της (αριστερά και δεξιά). Τότε, τα περιστέρια που βοηθούσαν την Σταχτοπούτα σε όλη την περιπέτεια της, όρμησαν στις αδερφές της και τους έβγαλαν τα μάτια.


Η Χιονάτη και οι Επτά Νάνοι

Μία πρωταρχική εκδοχή παραμυθιού που μου αρέσει πολύ, είναι αυτή της Χιονάτης και των Επτά Νάνων. Όπως ξέρουμε και από την ωραιοποιημένη μορφή του παραμυθιού που έχει δείξει η Disney, η κακιά Μητριά ζητάει από έναν κυνηγό να πάει την Χιονάτη στο δάσος και να την σκοτώσει, ζητώντας ως απόδειξη τους πνεύμονες και το συκώτι της. Ο κυνηγός δεν μπόρεσε να το κάνει. Η κακιά Μητριά αναλαμβάνει μόνη της αυτήν την αποστολή και με διάφορα τεχνάσματα δίνει ένα δηλητηριασμένο μήλο στην Χιονάτη που την ρίχνει σε κώμα. Μετά εμφανίζετε ένας πρίγκιπας που θέλει να την πάρει μαζί του – πολλά βίτσια με τις αναίσθητες γυναίκες εκείνα τα χρόνια. Οι νάνοι που την προστάτευαν δυσανασχέτησαν, αλλά εν τέλει το επέτρεψαν και καθώς την μετέφεραν, το κάρο που την κουβαλούσε αναποδογύρισε και πέταξε την Χιονάτη κάτω. Αυτό το συμβάν ήταν και ο λόγος που η Χιονάτη ξύπνησε αφού ξεφράκαρε από τον λαιμό της το κομμάτι του μήλου που είχε καταπιεί. Μετά παντρεύονται (η Χιονάτη και ο Πρίγκιπας) και όλα καλά… εκτός από το σημείο που η κακιά Μητριά «τιμωρείται» για αυτό που έκανε. Την αναγκάζει ο Πρίγκιπας να φορέσει σιδερένια παπούτσια που καίνε και να χορέψει μέχρι να πεθάνει.


Έχω περιέργεια όσον αφορά τα πλαίσια στα οποία δημιουργήθηκαν τα περισσότερα παραμύθια. Εφόσον δεν είχαν σκοπό να απευθυνθούν σε μικρά παιδιά (ή τουλάχιστον έτσι δείχνουν), τότε γιατί διατηρούσαν «παραμυθένιες εικόνες» (πρίγκιπες, νάνους, ζώα με συνείδηση, μαγεία κλπ);