Ο σωφρονισμός των κρατουμένων είναι ένα επισκιασμένο και παραμελημένο θέμα που αντιμετωπίζουν σχεδόν όλες οι χώρες του κόσμου. Η Νορβηγία φαίνεται πως έχει κάτι να πει για αυτό…

Είναι τραγελαφικό το γεγονός πως όσο εξελισσόμαστε στους περισσότερους σημαντικούς τομείς (ως ανθρωπότητα), υπάρχουν κάποιοι άλλοι στους οποίους δεν συμβαίνει η παραμικρή βελτίωση. Αντιθέτως, όταν διαταράσσεται αυτή η «θλιβερή» στασιμότητα, τείνουν να επιδέχονται οπισθοδρομική και απάνθρωπη αντιμετώπιση, αυτοί οι τομείς, με αποτέλεσμα να χειροτερεύει η κατάσταση. Ένας τέτοιος τομέας είναι το σύστημα σωφρονισμού που συντηρούν οι περισσότερες χώρες. Στην Ελλάδα… δεν μπορώ να διανοηθώ καν να χαρακτηρίσω ως σωφρονισμό αυτό που συμβαίνει. Άλλοτε εργαλείο για πολιτικά παιχνίδια και άλλοτε μια, παραγεμισμένη πλέον, «αποθήκη» για τους ανεπιθύμητους ή άτυχους. Υπάρχει βέβαια μια σπίθα… προσπάθειες που καταβάλουν αρκετοί καθηγητές και δάσκαλοι προκειμένου να περάσει ένα σύστημα εκπαίδευσης στις φυλακές, αλλά η δουλειά και το όραμα έρχεται αντιμέτωπο με την Ελληνική πραγματικότητα, αρκετά συχνά.

Η Νορβηγία, από την άλλη, ανήκει σε ένα σύνολο χωρών που ξεχωρίζουν σε θέματα όπως η οργάνωση και η άσκηση δικαιωμάτων. Μεταξύ άλλων, υπάρχει μία φυλακή ελάχιστης ασφαλείας, στο νησί Bastoy που βρίσκεται νότια από το Όσλο. Μία σπουδαία φυλακή, την οποία «κυβερνά» ο Arne Kvernvik-Nilsen με την βοήθεια του προσωπικού που αποτελείται από 69 άτομα. Από αυτά τα 69 άτομα, τις νύχτες, παραμένουν στο νησί μόνο 5. Η συγκεκριμένη φυλακή προσπαθεί να γίνει «η πρώτη οικολογική φυλακή στον κόσμο». Ενώ τα νούμερα, προδίδουν τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες, δικαιώνουν τον τρόπο λειτουργίας της φυλακής Bastoy. Περίπου 70% είναι το ποσοστό των ατόμων που επαναλαμβάνουν κάποιο έγκλημα στην Ευρώπη, σε σύγκριση με το 16% της Bastoy.

Τι διαφορετικό συμβαίνει στην φυλακή Bastoy όμως που δεν συμβαίνει ήδη στις υπόλοιπες; Αρχικά, οι κρατούμενοι έχουν δικές τους ξύλινες κατοικίες και δουλεύουν στην φάρμα της φυλακής. Τα σπίτια τους είναι επιπλωμένα, έχουν πρόσβαση σε τηλεόραση και υπολογιστή και δεν υπάρχει «dress code». Κατά τον ελεύθερο τους χρόνο, μπορούν να κάνουν ιππασία, να ψαρέψουν, να παίξουν τένις ή να κάνουν σκι. Έχουν σάουνα και γεύονται τα δημιουργήματα ενός επαγγελματία Chef. Το καλύτερο από όλα; Έχουν δικό τους studio μουσικής.

Γιατί όμως; Στην Νορβηγία φαίνεται πως δεν πιστεύουν στον χαρακτηρισμό «ισόβια». Έτσι, γίνεται προσπάθεια ώστε η κάθε ημέρα να μοιάζει σαν καθημερινότητα, αλλά… στερώντας την πραγματική ελευθερίαΤην τόσο υποτιμημένη ελευθερία… Θεωρούν πως είναι αρκετό το να μην μπορεί κάποιος να δει ανά πάσα ώρα και στιγμή την οικογένεια του, να μην μπορεί να πάει μία βόλτα όπου θέλει και να μην έχει ουσιαστικά την επιλογή στο να κάνει ότι…

Το θετικό στην υπόθεση είναι πως στην Dakota της Αμερικής, έχουν ξεκινήσει να υιοθετούν ορισμένα στοιχεία από την φυλακή Bastoy, δίνοντας την ευκαιρία στους κρατούμενους να απολαμβάνουν ορισμένες «ελευθερίες». Δεν ξέρω πως θα εξελιχθεί και αν η κατάσταση του σωφρονισμού εξαρτάται και από το «background» και την κουλτούρα του καθενός, όμως θέλω να αρχίσουμε να κάνουμε βήματα και σε αυτόν τον τομέα. Πρακτικά, αφήνουμε ανθρώπους που μπορούν να φανούν χρήσιμοι, να «σαπίζουν» και να μην, εν τέλει, σωφρονίζονται. Τους ωθούμε στην επανάληψη ενός εγκλήματος και δεν τους δίνονται ευκαιρίες για επανένταξη, όπως θα ήταν το ιδανικό. Διάολε, μέχρι και το δικαίωμα της μόρφωσης, όπως βλέπουμε επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια, τους στερείται. Αν η μόρφωση δεν είναι μέσο σωφρονισμού τότε τι;