Σε αυτό το αφιέρωμα πρόκειται να κάνουμε ένα συνοπτικό πέρασμα σε ένα από τα πιο θρυλικά studio παραγωγής anime ταινιών, και όχι μόνο.

Το Studio Ghibli είναι ένα Ιαπωνικό animation studio, εδρεύει στο Tokyo και είναι γνωστό κυρίως για τις anime ταινίες που μας έχει χαρίσει. Δημιουργήθηκε το 1985, από τους Hayao Miyazaki, Isao Takahata και Toshio Suzuki, μετά την επιτυχία του Nausicaa of the Valley of the Wind (1984) – ουσιαστικά αυτή η ταινία έδωσε το έναυσμα για την δημιουργία του Studio Ghibli. Επτά anime ταινίες του Studio Ghibli βρίσκονται ανάμεσα στις «15 anime ταινίες με τα μεγαλύτερα κέρδη», όπου την δεύτερη θέση καταλαμβάνει το Spirited Away έχοντας δημιουργήσει έσοδα που αντιστοιχούν στα 290 εκατομμύρια δολάρια και έχοντας «κερδίσει» βραβεία όπως το Golden Bear του 2002. Όπως το Spirited Away, έτσι και οι υπόλοιπες παραγωγές του Studio Ghibli, αναγνωρίζονται για την επιτυχία τους, τόσο εμπορικά όσο και (κυρίως) καλλιτεχνικά. Το 2014 είχε ανακοινωθεί προσωρινή παύση του studio μιας και ο ένας εκ των δημιουργών (και ο σημαντικότερος θα ‘λεγα), Hayao Miyazaki, θέλησε να «συνταξιοδοτηθεί». Το 2017, ο Miyazaki επέστρεψε στην ενεργό δράση για την δημιουργία της ταινίας «How Do You Live?».

Το όνομα «Ghibli» ήταν επιλογής του Miyazaki και προέρχεται από την Ιταλική λέξη «ghibli», που πηγάζει από την Λιβυκή ονομασία για τον «ζεστό αέρα της ερήμου». Στο μυαλό του Miyazaki, το studio θα ήταν μια «πνοή ενός φρέσκου ανέμου στην βιομηχανία των anime». Επίσης, συσχετίζεται με ένα άλλο αγαπημένο «αντικείμενο» του Miyazaki που είναι τα αεροπλάνα (Ιταλικό Caproni Ca.309 Ghibli), κάτι που διαπιστώνουμε βλέποντας το πόσο προβάλλονται αυτά, στις ταινίες του Studio Ghibli. Επίσης, οι παράγοντες του studio έχουν δουλέψει προ-Ghibli σε παραγωγές όπως το Moomin και το Heidi, Girl of the Alps.

Το Studio Ghibli βασίζεται κυρίως στις παραγωγές του Miyazaki, με δευτερεύοντα παραγωγό να έχει τον Takahata. Το 1996, η Disney έκλεισε συμφωνία με την χορηγό εταιρία του Studio Ghibli, Tokuma Shoten, ανοίγοντας τις πόρτες σε παγκόσμια κλίμακα για τις ταινίες του studio (διάθεση σε άλλες χώρες και μεταγλώττιση). Στα σαλόνια του «εμπορικού τομέα», το Studio Ghibli έχει μείνει στην ιστορία για την πολιτική που ακολουθεί, ουσιαστικά απαγορεύει την «επεξεργασία ή παραλλαγή» των ταινιών, διότι «είχε δυσαρεστηθεί» με την παραλλαγή που είχε υποστεί το Nausicaa of the Valley of Wind κατά την μεταφορά του στην Αμερική. Αυτή η πολιτική «εδραιώθηκε» όταν η Miramax πρότεινε να επέμβει στην ταινία Princess Mononoke προκειμένου να γίνει πιο «μαρκετίστικη». Τότε το Studio Ghibli «φημολογείται» πως έστειλε ως απάντηση ένα Ιαπωνικό σπαθί συνοδευόμενο από το μήνυμα «no cuts». Το 2005, το Studio Ghibli ανεξαρτητοποιήθεικε απο την Tokuma Shoten.

Ανά καιρούς, το studio περνάει κάποιες εσωτερικές «κρίσεις» είτε επειδή ο Miyazaki αποφασίζει κάθε λίγο και λιγάκι να «συνταξιοδοτηθεί» (τελευταία συναυλία των Scorpions ένα πράγμα) είτε επειδή τα στελέχη της εταιρίας φοβούνται για το μέλλον της εταιρίας, όταν δηλαδή όντως ο Miyazaki σταματήσει να παράγει. Σε αυτό έρχεται να συμβάλει και η δυσκολία του να διδάξει ο Miyazaki σε νεότερα στελέχη «τον τρόπο του». Το ότι ο Miyazaki είναι «τεράστιος» στην παραγωγή, δεν τον μετατρέπει αυτόματα και σε εξαίρετο δάσκαλο.

Το 2001, μετά από αρκετές επιτυχίες και κατακτήσεις, εγκαινιάστηκε το Ghibli Museum στο Tokyo, που έχει εκθέματα βασισμένα στις ταινίες του Studio Ghibli. Μάλιστα, έχουν δημιουργηθεί δύο ταινίες μικρού μήκους για το μουσείο, «House Hunting» & «Mon Mon the Water Spider».

Must προορισμός στην περίπτωση που βρεθεί κανείς στο Tokyo!

Κλείνοντας το κομμάτι της σταδιοδρομίας του Studio Ghibli, αξίζει να αναφέρουμε πως το 2010 συμμετείχε στην παραγωγή ενός video game που ακούει στο όνομα «Ni no Kuni», που κυκλοφόρησε το 2013 στην Ευρώπη. Στο εν λόγω παιχνίδι, το studio, είχε αναλάβει να δημιουργήσει το αρτιστικό κομμάτι, ώστε να δίνεται η εντύπωση πως πρόκειται για μία ακόμη ταινία του Studio Ghibli. Έτσι και έγινε… το χαρακτηριστικό art style του studio, έκανε το παιχνίδι μοναδικό. Δυστυχώς, στο δεύτερο παιχνίδι που κυκλοφόρησε φέτος, το Studio Ghibli λόγο εσωτερικής πολιτικής δεν μπορούσε να βάλει της υπογραφή του. Όμως αρκετοί μεμονωμένοι παράγοντες από το studio (που είχαν δουλέψει και στο πρώτο) συνέβαλαν κατά την δημιουργία, με αποτέλεσμα να έχει πλησιάσει αρκετά το ύφος του πρώτου.

Αν και λίγο απίθανο να μην έχει δει κάποιος έστω και μία ταινία παραγωγής του Studio Ghibli, θα παραθέσω ορισμένες που είναι εξαιρετικές επιλογές για την εισαγωγή στην συγκεκριμένη «κουλτούρα». Το καλύτερο θα ήταν να παίξει φάση «binge watching» όλων των ταινιών, αλλά ορισμένες είναι για πολύ εκλεπτυσμένα γούστα και ίσως ξενίσουν, λόγο «εικόνας» ως επί το πλείστον, ορισμένους.


Castle in the Sky

Το Castle in the Sky (Laputa: Castle in the Sky) κυκλοφόρησε το 1986 και ήταν η πρώτη ταινία του Studio Ghibli. Παρουσιάζει την ιστορία ενός νεαρού αγοριού και ενός κοριτσιού, στην προσπάθεια να προστατέψουν έναν μαγικό κρύσταλλο από μία παραστρατιωτική οργάνωση ενώ παράλληλα ψάχνουν το θρυλικό «ιπτάμενο κάστρο». Το Castle in the Sky κέρδισε το Anime Grand Prix του περιοδικού Animage, το 1986.


Princess Mononoke

Το Princess Mononoke κυκλοφόρησε το 1997 και ήταν η μεγαλύτερη σε έσοδα ταινία, της Ιαπωνίας για εκείνο το έτος (μέχρι και το 2001). Βρισκόμαστε στα τελευταία χρόνια της περιόδου Muromachi, σε ένα «εναλλακτικό» σύμπαν με στοιχεία φαντασίας. Η ιστορία μας παρουσιάζει την ανάμειξη του νεαρού (και τελευταίου) πρίγκιπα Ashitaka στην μάχη μεταξύ των θεών του δάσους και των ανθρώπων. Η λέξη Mononoke είναι μια Ιαπωνική λέξη για το πνεύμα ή τέρας, μία υπερφυσική οντότητα που αλλάζει μορφές.


Spirited Away

Το Spirited Away είναι ίσως μία από τις ταινίες που κατά πάσα πιθανότητα οι περισσότεροι έχουν δει Κυκλοφόρησε το 2001 και μας διηγείται την ιστορία της Chihiro, ενός 10χρονου κοριτσιού που καθώς η οικογένεια της μετακόμιζε έκαναν μια στάση σε ένα μέρος που τους επιφύλασσε πολλά. Η δημιουργία της Chihiro ήταν βασισμένη στην κόρη ενός φίλου και συνεργάτη του Miyazaki που τον επισκεπτόταν κάθε καλοκαίρι στο σπίτι του. Η New York Times έχει χαρακτηρίσει το Spirited Away ως την καλύτερη ταινία του 21 αιώνα μέχρι στιγμής. Έσπασε τα ταμεία και κατέκτησε αρκετά από τα σημαντικότερα βραβεία.


Howl’s Moving Castle

Το Howl’s Moving Castle είναι μια ταινία βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο της Βρετανίδας Diana Wynne Jones. Η ιστορία εκτυλίσσεται σε ένα φανταστικό βασίλειο που η μαγεία και η τεχνολογία συνυπάρχουν και χρησιμοποιούνται στην μάχη ενάντια σε ένα άλλο βασίλειο. Η νεαρή Sophie μεταμορφώνεται σε γιαγιά εξαιτίας μιας κατάρας. Γνωρίζει έναν μάγο που ακούει στο όνομα Howl και εμπλέκετε στην μάχη των βασιλείων. Ο Miyazaki έχει δηλώσει πως αυτή είναι η αγαπημένη του δημιουργία. «Ήθελα να περάσω το μήνυμα πως αξίζει να ζούμε την ζωή».


Arrietty

Το Arrietty (The Secret World of Arrietty) μας παρουσιάζει την ιστορία της μικροσκοπικής Shida που γίνετε φίλη με τον Kamiki (κανονικός άνθρωπος) ενώ προσπαθεί να αποφύγει τον εντοπισμό από άλλους ανθρώπους. Το Arrietty ήταν επίσης το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Yonebayashi, υπό την επίβλεψη του Miyazaki, και το κινηματογραφικό ντεμπούτο του Tom Holland (αγγλική μεταγλώττιση) που στην συνέχεια ανέλαβε τον ρόλο του Spider-Man στο κινηματογραφικό σύμπαν της Marvel. Κυκλοφόρησε το 2010 και δέχτηκε επευφημίες για το animation και την μουσική. Κέρδισε το βραβείο Animation of the Year στο 34ο Japan Academy Prize.


Οι ταινίες του Studio Ghibli είναι ένα φοβερό χαλαρωτικό μετά από μια δύσκολη εβδομάδα και μιας και βρισκόμαστε προς το τέλος του «επίσημου» καλοκαιριού, είναι νομίζω η κατάλληλη περίοδος για να ξεκινήσει κανείς να βλέπει όσο περισσότερες από αυτές μπορεί. Παρακάτω παραθέτω και τις υπόλοιπες ταινίες.

Nausicaä of the Valley of the Wind | Grave of the Fireflies | My Neighbor Totoro | Kiki’s Delivery Service | Only Yesterday | Porco Rosso | Pom Poko | Whisper of the Heart | My Neighbors the Yamadas | The Cat Returns | Tales from Earthsea | Ponyo | From Up on Poppy Hill | The Wind Rises | The Tale of the Princess Kaguya | When Marnie Was There