Η στήλη «Χαμένη Ιστορία» περιγράφει, με λίγα λόγια, περιστατικά που παραμένουν μυστήριο μέχρι και σήμερα. Γεγονότα όπως αυτό της «9ης Ρωμαϊκής Λεγεώνας» που έχουν αφήσει το στίγμα τους στην ανθρώπινη ιστορία, χωρίς να υπάρχει κάτι απτό που να δικαιολογεί την πλήρη εξαφάνιση τους από προσώπου γης ή αντικείμενα όπως το «Άγιο Δισκοπότηρο».

Αυτή την εβδομάδα θα δούμε την περίπτωση της αφρόκρεμας του Ρωμαϊκού στρατού. Πρόκειται για την «γνωστή» 9η Ρωμαϊκή Λεγεώνα ή όπως ονομαζόταν επίσημα, Legio IX Hispana (9th Legion – Spanish). Η 9η Ρωμαϊκή Λεγεώνα, που μετρούσε 4.000~6000 Ρωμαίους «Ράμπο» στρατιώτες, ήταν κομμάτι του αυτοκρατορικού στρατού της Ρώμης και δρούσε στο μεσοδιάστημα του 1ου αιώνα π.Χ. και περίπου μέχρι το 120 μ.Χ.(;) με πρώτο επικεφαλής τον Ιούλιο Καίσαρα. Το περίεργο στην περίπτωση της 9ης δεν είναι το ότι σταμάτησε να υφίσταται κάποια στιγμή στην ιστορία, αλλά το γεγονός πως εξαφανίστηκε κάθε ίχνος ύπαρξης της κάπου το 108 μ.Χ. Δεν υπάρχει κάποιο στοιχείο που να υποδεικνύει την διάλυση ή την καταστροφή της και δεν έχει βρεθεί ούτε ένας τσίγκος από τον εξοπλισμό τους.

Το συγκεκριμένο κομμάτι της ιστορίας έχει διχάσει αρκετούς ιστορικούς και οι υποθέσεις για την κατάληξη της Λεγεώνας ποικίλουν. Αρκετοί ισχυρισμοί θέλουν την Λεγεώνα να έχει αφήσει την τελευταία της πνοή στο πεδίο της μάχης και κάποιοι άλλοι πιστεύουν πως πιάστηκαν αιχμάλωτοι πολέμου και κατέληξαν στα βάθη της Ασίας.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Η Αυτοκρατορία της Ρώμης χαρακτηριζόταν από την επεκτατική της πολιτική. Η κατάκτηση της Βρετανίας ήταν ένας από τους μεγαλύτερους πόθους των Ρωμαίων, με αποτέλεσμα σε κάποια φάση να σταλθούν τέσσερις Λεγεώνες (Κλαύδιος) για να κατακτήσουν τα Βρετανικά εδάφη. Ένα ακόμα στοιχείο που ήταν συνηθισμένο για τους Ρωμαίους, είναι ότι συνήθιζαν να κρατούν πρακτικά για όλες τις Ρωμαϊκές Λεγεώνες, καθώς και την τοποθεσία τους. Εκείνη την περίοδο «η Ρώμη» αντιμετώπιζε τις «Βαρβαρικές» δυνάμεις του Βρετανικού βορρά -για αυτό άλλωστε είχαν χτίσει και το Τείχος του Αδριανού, που είχε στόχο να προστατεύσει τους Ρωμαίους- και οι καλύτεροι για αυτήν την δουλειά ήταν η ανίκητη 9η Ρωμαϊκή Λεγεώνα.

Αρχικά, το 43 μ.Χ. οι Ρωμαίοι έφτασαν στην Βρετανία. Μετά από αρκετές μάχες και τεράστια πειθαρχία, έγινε κατάληψη στο νότιο τμήμα της Βρετανίας, με επόμενο στόχο το βόρειο κομμάτι. Ανεβαίνοντας προς τα πάνω, οι Ρωμαίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με έναν απρόσμενο εχθρό, τις Βαρβαρικές φυλές, οι οποίες αν και ανοργάνωτες, είχαν εξαίρετη γνώση του εδάφους και  τρομερή θέληση. Κάπου εκεί φαίνεται πως βρίσκεται η απάντηση πίσω από την εξαφάνιση της 9ης Ρωμαϊκής Λεγεώνας. Όταν η Λεγεώνα εγκαταστάθηκε στο Γιορκσάιρ, όπου είναι και η τελευταία αναφερόμενη τοποθεσία της Λεγεώνας, ίσως καταστράφηκε από κάποια αιφνίδια επίθεση ή ενέδρα. Ο πιο πιθανός λόγος για την συγκάλυψη του γεγονότος είναι η διατήρηση του ηθικού. Οι Ρωμαίοι ήταν αρκετά περήφανοι για να δεχθούν δημόσια την ντροπιαστική εξάλειψη της καλύτερης στρατιωτικής τους μονάδας από Βάρβαρους και παράλληλα δεν ήθελαν να υπάρξει σύγχυση από τον λαό.

Ύστερα από το μυστήριο συμβάν στο Γιορκσάιρ, έχουν βρεθεί επιγραφές που αναφέρουν το όνομα της 9ης Ρωμαϊκής Λεγεώνας, αλλά οι ιστορικοί αποδίδουν το γεγονός σε αναφορά για κάποιο μικρό απόσπασμα του συνόλου της μονάδας και όχι για ολόκληρη την Λεγεώνα. Στα πρακτικά δεν εμφανίζεται πουθενά ως εδραιωμένη Λεγεώνα και όντως, είναι σαν να τους κατάπιε η γη. Μήπως έγινε συγκομιδή του εξοπλισμού και ξαναχρησιμοποιήθηκε; Μήπως έχουν θαφτεί; Μήπως τα μάζεψαν οι «Βάρβαροι» και τα έλιωσαν; Ίσως να μην υπάρξει ποτέ απάντηση… το μόνο σίγουρο είναι πως η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το είχε γραφτό της να πέφτει, επανειλημμένα, αντιμέτωπη με «Γαλάτες».