Αφήνοντας την Αθήνα για μια νέα ζωή στο Λονδίνο. Ένα αφήγημα του Αλέξανδρου Μιχαλάκη, που αξίζει να διαβάσεις, αν είσαι έτοιμος να κάνεις το μεγάλο βήμα . 

Γύρισα τον χρόνο δεκατέσσερις μήνες πίσω  – κάπου τόσο μου χρειάστηκε για να σε βρω. Και σε βρήκα ένα βράδυ του Σεπτέμβρη να χαζεύεις από ψηλά την φωτισμένη Αθήνα, αποφασισμένο μεν αλλά και σκεπτικό ταυτόχρονα, μπροστά σε μία από τις πιο σημαντικές αποφάσεις της ζωής σου. Αποφασισμένο γιατί γνωρίζεις καλά (τουλάχιστον έτσι λες) τους λόγους που σε οδηγούν να αφήσεις τη πόλη και τη χώρα που μεγάλωσες, σκεπτικό γιατί κάθε καινούργιο ξεκίνημα είναι φυσικό να περιέχει κι ένα βαθμό συγκράτησης μπροστά στο άγνωστο. Πιθανώς να αναρωτιέσαι πως έχουν κυλίσει τα πράγματα στη ζωή σου, 400 και κάτι μέρες μετά από εκείνο το βράδυ. Θα σου πω εγώ που σε ξέρω καλά – καλύτερα απ’ ο,τι φαντάζεσαι.

17903938_1168142739964771_5355184232884571834_n

Το πρώτο που θα συμβεί, παρά την προετοιμασία και τις γνώσεις που έχεις ήδη από εμπειρίες κοντινών σου ανθρώπων, είναι η διαδικασία επαναπροσδιορισμού των δεδομένων και “επαναπρογραμματισμού” του εγκεφάλου η οποία θα ξεκινήσει αμέσως και θα κρατήσει πολύ καιρό, στη ουσία ίσως και να μην σταματήσει ποτέ. Ό,τι θεωρούσες δεδομένο μετά από λίγο καιρό παύει να ισχύει, τουλάχιστον με τη μορφή που το ήξερες – ειδικά σε πρακτικά θέματα όπως π.χ. η διαμονή ετοιμάσου να κάνεις βήματα προς τα πίσω. Το διάνυσμα των αλλαγών ωστόσο έχει διπλή κατεύθυνση: όσο βασικά συστατικά της καθημερινότητας σου αρχίζουν να χάνονται, τα αντικαθιστούν άλλα που κάποτε θεωρούσες ξεχασμένα – ή ακόμα και αδιανόητα.

H σύγκριση με όσα αφήνεις πίσω έρχεται σχεδόν αντανακλαστικά και κάποιες φορές θα σε δυσκολέψει, άλλες θα σε προβληματίσει, και ίσως μερικές ακόμα και να σε θυμώσει. Για τη συλλογικότητα που (μας) λείπει. Για την ευγένεια όχι ως ένδειξη αγωγής, αλλά ως κοινωνική επιλογή. Για την ελαχιστοποίηση του παραλόγου και για την κυριαρχία του αυτονόητου.

Δε θα περάσει πολύς καιρός και σύντομα θα αισθανθείς τις αποστάσεις να αλλάζουν, και όχι κυριολεκτικά αυτή τη φορά. Άνθρωποι θα έρθουν (ακόμα) πιο κοντά σου κι εσύ σ’ αυτούς, μερικοί θα σε “θυμηθούν” από το πουθενά, με άλλους θα χαθείτε κάπου στη πορεία. Οι μοιρολατρικές προτροπές (“καλά έκανες και έφυγες, η Ελλάδα έχει τελειώσει”), οι ερωτήσεις και τα σχόλια για τα εξωφρενικά ενοίκια, το Brexit ή τον…καιρό συγκροτούν μια μακρά λίστα από αναμενόμενες αντιδράσεις και ευφυολογήματα: θα τα ακούσεις όλα, δε τα γλιτώνεις – κάποια άλλωστε δεν αποκλείεται να τα έχεις χρησιμοποιήσει κι εσύ στο παρελθόν. Πολλές από τις συζητήσεις που θα κάνεις με γνωστούς και φίλους θα συγκρουστούν σε στερεότυπα, όσο χρειαστεί για να επιβεβαιώσεις ότι οι άνθρωποι δεν αλλάζουμε εύκολα απόψεις μέσα από τον διάλογο, αλλάζουμε μόνο όταν το αποφασίσουμε εμείς οι ίδιοι. Ή οι συνθήκες για εμάς. Και πολλές φορές ούτε καν τότε.

Τα βήματα σου θα σε οδηγήσουν κάποια στιγμή στο Λονδίνο, μία από τις πιο πολυσυλλεκτικές πόλεις της Ευρώπης, ένα χωνευτήρι πολιτισμών. Αν σταθείς σε οποιοδήποτε κεντρικό σημείο της Piccadilly Circus ή της Trafalgar Square και δοκιμάσεις να κάνεις μια πλήρη περιστροφή με το βλέμμα σου, θα συναντήσεις το πιο ανομοιογενές πλήθος που μπορείς να φανταστείς. Αν μάλιστα είχες τη δυνατότητα να καταμετρήσεις τις εθνικότητες σε ένα γεμάτο συρμό του μετρό στις 8:00 το πρωί, πιθανώς ο αριθμός να έφτανε τις 20. Ή ακόμα και τις 50. Σ’ αυτή τη σύγχρονη Βαβέλ που, παρά τις πρόσφατες πληγές της, υπόσχεται στον εαυτό της να επεκτείνεται διαρκώς καθ’ ύψος τα επόμενα χρόνια (400+ καινούργιοι ουρανοξύστες έως το 2020, σύμφωνα με την Telegraph), προσπαθούν να στριμωχτούν τα όνειρα 8 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ανάμεσα τους, και πολλών Ελλήνων που περπάτησαν στον ίδιο δρόμο με σένα τα προηγούμενα χρόνια.

. Αν το Λονδίνο είναι μια υπερταχεία που τρέχει (σχεδόν υστερικά) προς το μέλλον, η Αθήνα προσπαθεί κόντρα στον ίδιο της τον εαυτό να βρει τον σταθερό βηματισμό και την αυτοπεποίθηση που της λείπει.

20953652_1282386821873695_4006156656925240053_n

Η μετανάστευση για την Ελλάδα είναι μια φορτισμένη λέξη γιατί έχει συνδεθεί στις μνήμες των ανθρώπων της με περιόδους πολύ πιο σκληρές από τη σημερινή. Μπορεί τα social και οι low cost αεροπορικές να έχουν στερήσει πλέον από τις προσωπικές ιστορίες το δράμα άλλων εποχών, δεν τους έχουν στερήσει όμως το ενδιαφέρον. Προφανώς στους περισσότερους, η κρίση του 2009 συνετέλεσε καθοριστικά στην αλλαγή περιβάλλοντος, σε άλλους όμως υπήρξε απλά η αφορμή. Άλλοι το είχαν αποφασίσει καιρό πριν ότι θα φύγουν ενώ άλλοι το αποφάσισαν μέσα σε μια νύχτα. Τα διαφορετικά κίνητρα συνήθως συνεπάγονται και διαφορετικά όρια στις αντοχές και, κατά συνέπεια, διαφορετική πρόβλεψη για την διάρκεια του κάθε “ταξιδιού” ξεχωριστά

Το πότε θα γυρίσει ο καθένας όμως δεν έχει τελικά μεγάλη σημασία – αργά ή γρήγορα οι περισσότεροι βρίσκουν τον δρόμο για την “Ιθάκη” τους. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο θετικό ή αρνητικό φορτίο θα φέρει πίσω τη μέρα που θα επιστρέψει και πως θα διαλέξει να το αξιοποιήσει. Και, πιο σημαντικό ακόμα, στη πορεία προς το δικό του όνειρο (όποιο κι αν είναι και σ’ όποια χώρα κι αν επιλέξει ή καταλήξει να το τοποθετήσει), αν θα καταφέρει ταυτόχρονα να αφήσει σ’ αυτό λίγο χώρο και για τον “άλλον”. Γιατί, ακόμα κι αν η ζωή απομακρύνει τους ανθρώπους γεωγραφικά, οι τροχιές τους συνεχίζουν να σμίγουν στο παρόν και το μέλλον δίνοντάς τους ευκαιρίες όχι μόνο να ξεφαντώνουν όταν ανταμώνουν, αλλά και να ανταλλάσσουν εικόνες, να διαφωνούν, να συνεργάζονται και να πορεύονται μαζί. Ή αλλιώς, όσους γαλαξίες και να φτιάξουν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα “των Ελλήνων οι κοινότητες”, την ιστορία της Ελλάδας θα εξακολουθούν να τη γράφουν οι παρέες της. Είτε συρρικνώνοντας είτε γιγαντώνοντας την.

Πριν από μερικές εβδομάδες, βρέθηκες ξανά στην Αθήνα, μετά από 6 μήνες συνεχούς απουσίας – το μεγαλύτερο διάστημα που την έχεις αποχωριστεί ποτέ. Θα περπατήσεις ξανά στα στενά του κέντρου της, θα θυμηθείς γνώριμες γωνιές της, το βλέμμα σου προς στιγμήν θα μπερδευτεί γιατί μπορεί να μην είσαι κάτοικος της πλέον, δεν είσαι όμως ούτε και τουρίστας. Στο όριο των δύο κόσμων, θα αντιληφθείς ότι καμία μεγάλη αλλαγή δεν μοιάζει εύκολη εξ’ αρχής, γίνεται όμως μονόδρομος εφ’ όσον μάθεις να κάνεις στον εαυτό σου τις σωστές ερωτήσεις και αφήνεις το ένστικτο και τη ζωή να δώσει τις απαντήσεις. Και όσο για τον τελικό απολογισμό;  Αυτός για την ώρα μπορεί να περιμένει…

 

Photos: Alexandros Michalakis

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on Tumblr