Δεν είναι τόσο εύκολο όσο ακούγεται, πια.

Σε ένα επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς “The Good Fight”,  η πρωταγωνίστρια βλέπει το πρόσωπο της να φιγουράρει σε ειδήσεις που την εμπλέκουν σε σκάνδαλα δωροδοκίας και σε παράνομες ερωτικές σχέσεις. Προφανώς τίποτα δεν είναι αληθινό. Προφανώς, όλα έχουν γραφτεί σε ανύποπτο χρόνο σε blogs τύπου «Τα νέα του Ψαρά» ώς αναδημοσιεύσεις από tweets σε ψεύτικα accounts, τα οποία είχε δημιουργήσει ο διψασμένος για εκδίκηση πρώην σύντροφος της. Η πρωταγωνίστρια φτάνει σχεδόν στο σημείο του να χάσει τη δουλειά της, με τις αμφιβολίες και τις διαστρεβλωμένες απόψεις γύρω από το πρόσωπο της, να έχουν διασκορπιστεί σαν ιός μέσα στο εργασιακό και φιλικό της περιβάλλον. Καλωσορίσατε στην εποχή των Fake News, εδώ που η αλήθεια μεταβάλλεται κατά το δοκούν, όπως ο αέρας σε ένα μπαλόνι, που δεν σπάει ποτέ, σε αντίθεση με την καλή δημοσιογραφία, που μετράει πληγές.

Και οι δημοσιογράφοι, τι κάνουν;

Συχνά μπερδεύουμε την έννοια «δημοσιογράφος» με το άτομο που σκανάρει το feed του στο Facebook, ψάχνοντας για πομπώδεις δημοσιεύσεις που μιλούν για αμύθητα κοιτάσματα πετρελαίου στο Αιγαίο και «μυστικούς αεροψεκασμούς στον ουρανό» ώστε να φτιάξει έπειτα, στο άψε-σβήσε, το εκάστοτε κειμενάκι με τον προβοκατόρικο τίτλο που θα φέρει χιλιάδες pageviews και θα κάνει χαρούμενο τον εκάστοτε Digital Manager ή Αρχισυντάκτη (αν υπάρχει) του site που δουλεύει.

iban

Προφανώς αυτή η ρουτίνα έχει εξελιχθεί σε μια ανίατη αρρώστια για κάθε έναν εκεί έξω που αντιλαμβάνεται την δημοσιογραφία ως γνήσια ενημέρωση του κοινού με πραγματικές ειδήσεις.  Σύμφωνα με την Divina Frau-Meigs καθηγήτρια της κοινωνιολογίας των Media στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης, οι περισσότεροι πολίτες σήμερα, μοιράζουν ανάμεσα σε δημοσιογράφους και  πολιτικούς την κορυφή στην κλίμακα της δυσπιστίας τους, ενώ θεωρούν τα fake news ως «ένα μέσο των πολιτικών καθεστώτων». Κι όμως, σύμφωνα με την Divina, τα fake news δεν είναι παρά ένα σύμπτωμα της τεράστιας Οικονομικής Κρίσης που υφίστανται τα σύγχρονα media, με τις αλλεπάλληλες μειώσεις μισθών και συρρικνώσεις σε newsrooms, που δουλεύουν διψήφια ωράρια χωρίς Σαββατοκύριακα. Τα pageviews είναι το σωσίβιο της επιβίωσης, ενίοτε το μοναδικό.

Το κυνήγι της Αλήθειας

3billgates

(ακόμα περισσότερες – ανορθόγραφες- μέτριες απομιμήσεις γνωστών sites εδώ)

Πριν από την άνοδο του Donald Trump στην προεδρία των ΗΠΑ, ο πρόεδρος των Φιλιππίνων Duterte, είχε χρησιμοποιήσει τα social media σε μια εντυπωσιακή καμπάνια ώστε να βρεθεί στην εξουσία. Σύμφωνα με την Maria Ressa, αρχισυντάκτρια του ειδησεογραφικού πρακτορείου Rappler, η ομάδα του Duterte δημιούργησε ψεύτικές ειδήσεις με ανυπόστατες πληροφορίες για τον ίδιο («συγχαρητήριο τηλεγράφημα από τον Barrack Obama«) και συκοφαντικό περιεχόμενο για τους πολιτικούς του αντιπάλους, τις οποίες στη συνέχεια διέσπειρε στα social media. Ο στόχος είχε επιτευχθεί. Ο Donald Trump παρακολουθούσε με προσοχή και λίγους μήνες μετά, ειδήσεις όπως εκείνη που ενέπλεκε την Hillary Clinton σε κύκλωμα παιδικής πορνογραφίας, αποκτούσαν το πολυπόθητο για την ομάδα Trump, virality.

1.compress.gd

Κι όμως, αυτή η εποχή, αυτός ο πόλεμος της ψεύτικης πληροφορίας, προ(σ)καλέι όποιον θέλει να γίνει καλός δημοσιογράφος, να το τολμήσει. Ομάδες δημοσιογράφων και επαγγελματιών των social media όπως οι Γάλλοι Les Decodeurs, media startups με έφεση στην ανάλυση των γεγονότων και στο εμπεριστατωμένο ρεπορτάζ όπως το Vox, αφοσιωμένοι δημοσιογράφοι-δεξιοτέχνες του debunking όπως τα Ellinika Hoaxes, μάχονται καθημερινά υπέρ μιας Ανώτερης Αξίας, της Αλήθειας στον δημοσιογραφικό λόγο.

Πώς όμως μπορείς να εντοπίσεις την αλήθεια;

Το Facebook, το Twitter, το Youtube, κάθε ψηφιακό δίκτυο διαμοιρασμού πληροφοριών βρίθει από πομπώδεις δηλώσεις ατόμων που πρόσκεινται σε πολιτικές και κάθε είδους κοινωνικές δράσεις. Όλοι τους περιγράφουν τα κάθε γεγονός σύμφωνα με την ατομική, ιδεολογική, κοινωνική τους προσέγγιση. Που βρίσκεται όμως η αλήθεια και που η πολιτική τοποθέτηση;

«Αν θέλεις να ανατρέψεις ή να επιβεβαιώσεις έναν ισχυρισμό που αναπαράγεται από υποστηρικτές των Ρεμπουπλικανών, πρέπει να βρεις ένα μέλος των Ρεπουμπλικάνων και να του ζητήσεις επιβεβαίωση ή άρνηση του. Ακούγεται προφανές, αλλά είναι κάτι που δεν το κάνουν πολλά media πια.» έχει δηλώσει η Evangeline de Bourgoing , μέλος του Δικτύου Global Editors, συμπληρώνοντας: « Η παραπληροφόρηση έρχεται μέσα από ηχηρές, πομπώδεις φράσεις. Η ανατροπή της πρέπει να είναι απλή και αποτελεσματική.»

Η έρευνα, η εξακρίβωση και η  επαλήθευση μιας πληροφορίας είναι ο μοναδικός δρόμος που μπορεί να οδηγήσει στην πιο απαιτητική εκδοχή της αντικειμενικής αλήθειας. Στην πραγματική αλήθεια.

Ένας δύσκολος δρόμος

Ένας δημοσιογράφος σήμερα, καλείται να χρησιμοποιεί τα social media περισσότερο ως πλατφόρμες για τον εντοπισμό πρωτογενών πληροφοριών και λιγότερο ως links για αυτούσια copy-paste καυγάδων μεταξύ πολιτικών προσώπων και άλλων αβανταδόρικων περιστατικών. Ένας δημοσιογράφος καλείται να αναζητά την πολιτική, κοινωνική, ανθρωπιστική διαδρομή της εκάστοτε αλήθειας, κλείνοντας αυτιά και μάτια σε links ημίγυμνου Τσίπρα, ήμιγυμνης Δήμητρας Λιάνη και άλλων υλικών που διαχρονικά γεννάνε αβανταδόρικα «τιτλάκια».

54602

Ένας δημοσιογράφος σήμερα καλείται να προτάσσει την δική του φωνή ενάντια σε συμφέροντα που μάχονται για την εξουσία ή την ανατροπή της, πηγαίνοντας κόντρα ακόμα και στην προσωπική του ιδεολογία. Αυτό το είδος του δημοσιογράφου υπάρχει εκεί έξω. Μπορεί να εργάζεται στο πρακτορείο Reuters, σε κάποιο media startup όπως αυτό που ανέφερα προηγουμένως, μπορεί μόλις να είδε το όνομα του σε κάποιο πρόγραμμα περικοπών θέσεων εργασίας των New York Times ή του Guardian ή κάποιου ελληνικού ομίλου media και αυτή τη στιγμή να παλεύει για να βγάλει το τελευταίο του καλό άρθρο. Στο τέλος αυτής της ισοπεδωτικής κρίσης των σύγχρονων media, μπορεί να μείνει μόνο ο Will Macavoy, ο κεντρικός παρουσιαστής της τηλεοπτικής σειράς “Newsroom” και να ξεγυμνώνει πομπώδεις, ψεύτικές πληροφορίες με γνήσιο, αληθινό πάθος για την Αλήθεια. Μπορεί ο μόνος καλός, μαχόμενος δημοσιογράφος να είναι ένας χαρακτήρας τηλεοπτικής μυθοπλασίας. Τουλάχιστον είναι ακόμα εκεί, για να τσαντίζει όσους ετοιμάζονται να τα παρατήσουν. Αν δεν με πιστεύεις, δες το video.

Πηγές: Al Jazeera, Ellinika Hoaxes, The Guardian

[themify_button ]του Γιάννη Δημητρέλλου[/themify_button]
Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestShare on Google+Share on Tumblr